OPSTANAK ZAŠTIĆENIH VRSTA

Veliki tetreb (ugrožena vrsta Srbije pod zaštitom I stepena)

11/07/2011

  Veliki tetreb (Tetrao urogallus) Totalno ugrožena vrsta kojoj preti izumiranje!

-spada u red koka i "CAR" je među našim pticama,koje pripadju tom rodu: ( tetreb melezan(kopilan), ruževac ili mali tetreb, leštarka, fazan, jarebica kamenjarka, jarebica poljska, snežna koka, prepelica),koliko po svojoj težini ( koja moze dostići i do 8 kilograma). Svadbena pesma tetreba se oglašava kao brušenje kose.

(Živi u visokim planinama, obično iznad 1200 metara nadmorske visine. Dužina njegovog tela,kod najvećih primeraka iznosi do 110 cm, uključujući rep (oko 35cm) i kljun. Mužijaci su lepši, znatno jači i kočoperniji od koka. imaju lepše perije. Oko očiju ih krasi izrazito crvena mesnata ruža,koja se proteže u obliku polumeseca. Rep velikog tetreba je poseban ukras njegovog tela,koji se veoma lepo prikazuje u svadbenim igrama. Hranu tetreba sečinjavaju uglavnom semenke crnogoričkog i beloboričkog drveća, njihovi pupoljci i lišče. Jede i žitarice ako do njih dođe. Voli i životinjsku hranu. Larve,puževe,gusenice,crve. Neštedi ni jagode, maline,kupine. Ne pričinjava skoro nikakvu štetu..Parenje tetreba je posebna draž. Tada se mužijaci bezpošteno bore za osvajanje ženki. u periodu parenja mužijak u praskozorje,počinje sa svojim brušenjem, pevanjem. U dugim pevanjima tetreb ne vidi i nečuje. Smatra se da iz ljubavnog zanosa dolazo do anatomskih promena- zatvaranja ušnih duplji i očnih kapaka. Pritom tetreb ispruži vrat i pomera ga uvis i na dole. To dugo pevanje, bolje rečeno brušenje, ovladano zanosom, lovci zloupotrebljavaju i, trčeći, približavaju se tetrebu. Parenje počinje u apriju i traje oko 20 dana. Ženka može da snese i do 8 jaja. Period do ispiljenja traje oko 26 dana. Neprijatelji tetreba su: sove ušare,a njihove piliće i jaja uništavaju i druge štetočine - sive vrane,svrake,lisica kuna,jazavac,ježevi i itd.

Nekada je bio brojan i široko rasprostranjen u planinskim područijima Srbije(Šar planina,Stara planina,Zlatar,Tara,Zlatibor,Golija, i Kopaonik).Osnovni uzroci naglog opadanja brojnosti populacije i nestajanja sa pojedinih lokaliteta bili su intezivna seča šuma,izgradnja šumskih puteva,potiskivanje četinarskih vrsta,veliki šumski požari,uznemiravanje i prekomeren lov.

Danas (2003)procenjena vrednost iznosi 10-15 parova u Središnjoj Srbiji i 60-70 parova na Kosovu i Metohije.Usled male brojnosti i visokog stepena ugroženosti,veliki tetreb je u Srbiji proglašen za prirodnu retkost i zaštićen je trajnom zabranom lova.U radu se analiziraju osnovne pretnje i mere zaštite velikog tetreba i njegovih staništa na nacionalnom i globalnom nivou.

Osnovni faktori ugrožavanja tetreba u Srbiji su:1-uznemiravanje na gnezdilištu(prisustvo brojnih izletnika,čobana,šumara,infrastrukturno otvaranje šuma,buka motornih testera i automobila),2-uništavanje pojasa četinarskih šuma,posebno reliktnih borova,3-iskorišćavanje šuma,planirano i ilegalno,4-primena hemijskih sredstava u poljoprivredi i šumarstvu,5-krivolov,6-šumski požari,posebno na prokletijama.

http://amlramzes.blog.rs/blog/amlramzes/generalna

2011-11-07